TIẾNG DƯƠNG CẦM

Ngày nào cũng vậy, khi bóng chiều dần nghiêng bên cung thánh, đưa những cánh chim mỏi bay về tổ ấm yêu thương, cũng là lúc tiếng dương cầm quen thuộc của nó bắt đầu cất lên làm cho khoảnh khắc nơi này thêm đẹp thánh thiêng và bình yên đến khó tả. Có lẽ những ca khúc nó yêu thích và chọn chơi cho Chúa mỗi khi chiều về không đơn thuần vì giai điệu đẹp hay ca từ ý nghĩa, mà bởi đó còn là những tâm sự của nó với Đấng mà nó biết chẳng bao giờ có thể hiểu được.

Tiếng dương cầm ấy là tinh hoa từ những công khó, sự kiên trì luyện tập, uốn nắn để các ngón tay của nó đạt tới sự độc lập và khéo léo nhất. Vì không có nhiều thời gian riêng để uốn nắn hàng ngày, nó nghĩ ra phương thế học dương cầm nhờ cách lắng nghe và cảm thụ âm nhạc bằng chính con tim và khối óc, cho đôi tay tự do nhún nhẩy trên không, trên nền đất, trên bàn và thậm chí là trên một tờ giấy nát bươm vẽ chằng chịt những phím đen trắng chẳng rõ quy luật. Cứ thế từng ngày, từng ngày trôi qua, không biết tự khi nào tiếng đàn yếu ớt, méo mó mà nó chuyên dùng thử thách nhân đức “chịu vậy” của người khác giờ đây đã trở nên sắc nét, và tròn đầy. Tiếng đàn không ồn ào, lấn át nhưng vừa thánh thót, lại trầm ấm, nhẹ nhàng len lỏi vào cảm xúc của người nghe sau mỗi chiều viếng Chúa.

Ai cũng biết, ngoại trừ những thiên tài, hầu hết người học dương cầm đều phải đầu tư khá nhiều cả về công sức lẫn thời gian. Bởi thế, con đường nó chọn đến với dương cầm cũng gặp nhiều gian nan, trắc trở giống như sự bấp bênh mà người ta thường nói về ơn gọi của nó vậy.

Nó vui tươi là thế, nhưng đôi lúc hai hàng nước mắt cũng phải rưng rưng khi nghe người ta nói: “Đam mê âm nhạc thì không tốt”; “Một đứa lúc nào cũng phiêu du với tiếng đàn sẽ biến con người ra đa sầu, đa cảm và không thể lắng đọng tâm hồn được”. Bởi vậy, “sự bền đỗ trong ơn gọi của đứa có tính nghệ sĩ thì không dễ dàng chút nào”. Có lúc, nó bị rơi vào cảm giác làm phiền người khác mỗi khi nhận được cú ngắt lời hay từ chối truyền đạt kiến thức từ những người thầy dạy nhạc cho mình trong mỗi cuộc trò chuyện hỏi thăm. Chẳng ai có thời gian dành cho nó. Nó vẫn biết ơn, quý trọng và cầu nguyện cho tất cả mọi người, nhất là những người đã dẫn mình đến với dương cầm. Nó không bao giờ than thở hay trách móc bất cứ điều gì xảy ra trong cuộc sống này.

Nó, bước chân vào Dòng ở độ tuổi còn nhỏ như Thánh Têrêsa Hài Đồng - một cô bé rất xinh xắn, năng động, mang đậm phong cách thời đại của đứa trẻ 9x để rồi tự nguyện ép mình sống theo lề luật, học cách lo lắng mọi sự, làm lấy mọi sự và cố gắng nhận hiểu cả những điều đôi khi vượt xa tầm kiểm soát mà mình ý thức.

Và nó, dần khôn lớn với tiếng đàn ấy, bình an, tươi vui trong những tháng năm dâng hiến đầu đời. Không biết dương cầm trong nguyện đường có từ bao giờ, mà chẳng ai động tới. Có lẽ vì họ không quen chơi thứ nhạc cụ cũ kĩ và phức tạp đến vậy. Nhưng với nó, dương cầm lại là thứ nó gắn bó thân thiết nhất và am hiểu nhất. Nó hiểu, để có âm thanh hay, trước tiên cây đàn phải nhờ đến một bộ máy hoàn hảo. Những âm thanh này được tạo nên bởi sự kết hợp của búa đàn chạm vào dây tạo ra tần số âm thanh dao động trong hộp cộng hưởng và cuối cùng được khuếch đại nhờ bảng cộng hưởng phía sau thùng đàn. Vì thế, dương cầm được nó bảo quản từng li từng tí trong tình trạng tương đối ổn định về những yếu tố dễ gây ảnh hưởng xấu tới chất lượng âm thanh như độ ẩm, nhiệt độ, và thường xuyên kiểm tra, chỉnh dây định kỳ. Những phím đàn lâu nay bám bụi cũng nhờ có nó dần sáng, sạch hơn. Nó hiểu, với 88 phím đàn là 88 cung bậc cảm xúc, mỗi nốt nhạc của dương cầm là tần số âm thanh lý tưởng nhất đối với đôi tai con người. Điều kì diệu từ những phím đàn của dương cầm chính là yếu tố âm vực rộng nhất và duy nhất đại diện cho toàn bộ âm vực của âm nhạc. Do có âm vực rộng, âm sắc thanh thoát, khả năng biểu hiện phong phú, xử lý cường độ tinh tế, tiếng đàn đã khơi gợi nhiều cảm xúc cho người nghe từ âm thanh du dương như dòng suối, tới dữ dội như bão tố hay trong trẻo như ánh trăng giữa đêm khuya.

Nếu như trên thế gian chỉ có một chiếc dương cầm thì cây đàn ấy sẽ lắng nghe được bao nhiêu câu chuyện thầm kín, bao nhiêu cảm xúc của con người, bao nhiêu bản nhạc trên giấy khoác lên mình sức sống? Những cảm xúc yêu thương, giận hờn đã vỡ òa dưới mỗi bàn tay lướt trên từng phím đàn của người nghệ sĩ. Chính giây phút thăng hoa của cảm xúc đó đã khiến người nghệ sĩ tìm ra câu trả lời cho những băn khoăn bấy lâu của mình rằng: Vì sao cuộc sống còn nhiều khó khăn, nhưng âm nhạc luôn song hành cùng cuộc sống? Không cần diễn tả bằng ngôn ngữ nào, nhưng người nghe vẫn có thể cảm nhận được những tâm sự mà người nghệ sĩ muốn gửi gắm trong đó. Dương cầm như biết kể chuyện, dẫn dắt, mời gọi người ta bước vào ngôi nhà nghệ thuật mà nhìn, mà ngắm, mà lắng nghe, mà thỏa sức bay bổng đến những giá trị nhân văn đích thực. Đó chính là điều kỳ diệu mà chiếc đàn dương cầm mang đến và cũng là lý do mà nhiều người, trong đó có nó phải lòng nhạc cụ này. Nó bất chợt nhận ra một sự thực tuy giản đơn nhưng vô cùng sâu sắc đó là: “Trên thế giới này, mọi thứ quý giá nhất đều miễn phí” , giống như trong tiếng Anh, từ “present - hiện tại” cũng mang nghĩa là “món quà”. Chúng hiện hữu từng thời từng khắc quanh cuộc sống của nó, nó trân trọng giá trị của chúng, trân trọng giá trị của dương cầm và tất cả mọi thứ. Đối với nó hạnh phúc thật gần, bình dị. Hạnh phúc là được tận hưởng những niềm vui từ những khoảnh khắc nhỏ bé không tên, được chung sống, và sẻ chia với mọi người, được nhìn ngắm những bông hoa mới nở, học những môn học mình yêu thích và chơi dương cầm cho Chúa nghe vào mỗi buổi chiều. Thế rồi sự chán chường bắt đầu bủa vây tâm trí nó. Một bên là cái chán của những công việc và con người lúc nào cũng được lập trình sẵn dưới hình thức của lề luật; một bên là tuổi trẻ bồng bột, thích vẫy vùng, khám phá, khiến nó nhiều lần nảy sinh ý định từ bỏ ơn gọi để vươn ra thế giới bên ngoài đầy vẻ hấp dẫn mời chào. Nó muốn bức phá và mong có thể làm gì đó thiết thực cho đời, cho người, không phải vì muốn nổi nang nhưng chỉ là nó thích vậy. Nó nghĩ thế giới bên ngoài sẽ là chốn khơi dậy tiềm năng, phát triển bản thân và thực hiện được hoài bão của bản thân một cách tốt nhất.

Ai lại bảo rằng tiếng đàn du dương của nó sẽ đưa nó thoát ly thực tại đến một thế giới đầy mộng mơ, ảo tưởng? Âm nhạc nói chung và tiếng dương cầm nói riêng, chính là sự phản ánh chân thực cuộc đời nó. Trong thực có ảo, trong ảo hoàn thực. Âm thanh tròn trịa, trong trẻo, thanh khiết nhưng đồng thời cũng trầm ấm, dày dặn, sâu lắng, gắn liền với sự mong manh, dễ vỡ của phận làm người.

Mỗi lần chơi đàn, nó chìm vào thế giới linh thiêng, đẹp đẽ, an bình nào đó mà chỉ chính nó mới cảm nhận được. Tiếng đàn phiêu vượt lên trên mọi nguyên tắc, mọi căn bản cổ điển để thực sự tự do là chính mình, thực sự đặc biệt như chính mình, nó tận hưởng những giây phút thăng hoa của người nghệ sĩ. Tiếng đàn ấy không còn là thứ âm thanh tầm thường đơn điệu vô tri, mà nó chứa đựng những triết lí sâu xa trong từng giai đoạn, hoàn cảnh của cuộc đời. Và chính do thực sự đam mê giai điệu của chiếc dương cầm, nó mới nhận ra được những thông điệp ý nghĩa của cuộc sống. Cuộc sống của nó trong từng giai đoạn có những mục đích, mơ ước khác nhau. Và cũng có rất nhiều điều chi phối nó trong từng thời kỳ: Học tập, gia đình, bạn bè, đời tu, tình yêu đôi lứa. Những khoảng thời gian đó trôi qua với bao thăng trầm, nhưng âm nhạc đã giúp nó có đủ sức mạnh để luôn bình tĩnh trước mọi biến đổi của cuộc sống; hàn gắn những vết thương lòng; khơi dậy miền xúc cảm và kỷ niệm; tô màu cho ký ức; vẽ lên những bức họa với đủ các gam màu cuộc sống bằng những phím dương cầm. Những phím trắng giống như những khoảnh khắc vui vẻ hạnh phúc; những phím đen giống như những lúc đau buồn, thất vọng. Nhưng phím đen bao giờ cũng ngắn hơn những phím trắng, cả hai phím đó phải luôn đi cùng nhau mới tạo thành một bản nhạc hoàn chỉnh. Cũng như cuộc sống luôn phải có đủ niềm vui, có đủ nỗi buồn, đủ ưu đãi, đủ thử thách chông gai thì con người mới thực sự khôn lớn và trưởng thành.

Như những người nghệ sĩ đã vượt qua những khó khăn của cơ chế tiếng đàn, nhưng nếu muốn gặt hái được nhiều kết quả của công việc, họ phải tập lại toàn bộ những gì đã học được trong suốt tiến trình dài, kể cả trong tình trạng cảm thấy việc tập luyện rất mệt mỏi, khô khan và mất kiên nhẫn. Như thế, những khó khăn lớn lao sẽ trở nên quen thuộc. Sự xuất sắc và tinh tế trong khả năng rèn luyện của ngươi chơi nhạc cho thấy âm nhạc đỉnh cao luôn có sự đào thải tàn nhẫn, do vậy, người chơi nhạc đôi khi phải trở thành một chiến binh có thần kinh thép. Tình yêu của nó đối với Thiên Chúa cũng thế. Nó chạy đến với Ngài bất kể khi nào, đơn giản chỉ là để cảm ơn vì mới nhận một lời khen; cảm thấy vinh dự trong Ngài vì đã cho tiếng đàn của nó trở thành một phần để làm nên thánh lễ; Thiên Chúa cũng là người để nó trách móc khi bị thầy giáo nhận xét tiếng đàn của mình còn thiếu sức sống, chưa tôn lên vẻ đẹp của phụng vụ. Kể cả những lúc thất vọng, chán chường, mỏi mệt, nó cũng tới chỉ để cho Ngài xem vẻ mặt như cái bánh bao chiều của nó. Nó tới với Ngài như một người bạn thân để tìm kiếm sự bình yên. Sự bình yên trong quan niệm của nó không có nghĩa là một nơi không có tiếng ồn ào, xáo động; không khó khăn, cực nhọc. Bình yên có nghĩa là ngay chính khi đang ở trong phong ba bão táp nó vẫn cảm thấy sự yên tĩnh trong trái tim mình. Bình yên chỉ có ở nơi Thiên Chúa.

Có thể nói, một yếu tố không thể thiếu để làm nên tiếng đàn hay đòi hỏi người chơi phải có nhiều sáng tạo. Nhưng bất cứ sự sáng tạo nào cũng là kết quả của trí tưởng tượng. Trí tưởng tượng là khả năng nhìn xuyên qua cái hiện diện tức thời để thấy cái có thể sẽ xuất hiện. Trí tưởng tượng giúp con người sắp xếp mọi thứ và làm cho những kinh nghiệm có ý nghĩa, đưa con người tiếp xúc với một câu chuyện lớn lao, đó là câu chuyện về Thiên Chúa và giúp họ nhìn thấy mọi sự theo những cách thức khác biệt.

Thiên Chúa dựng nên nó với những nét đặc biệt riêng và một sứ mạng riêng. Nó nhận biết Ngài, đối thoại với Ngài bằng chính ngôn ngữ của của một người nghệ sĩ, ngôn ngữ của con tim. Bản thân nó không thể biết được Thiên Chúa, không thể hiểu về Ngài, không nhìn thấy Ngài, không nghe thấy tiếng Ngài, nhưng chính nó lại cảm nhận được Ngài ở bên nó qua tiếng dương cầm và qua mọi biến cố của đời sống. Chẳng phải xưa kia, Thiên Chúa cũng rất tâm lý và sáng tạo trong cách thế cứu độ nhân loại khi để cho loài người nhận biết dung mạo đích thực của mình qua Người Con là Đức Giêsu - Thiên Chúa làm người, giống con người về mọi mặt: Cũng đau khổ, cũng phải chịu cám dỗ, cũng yêu thương, cũng vui buồn và đối thoại với họ bằng chính ngôn ngữ của họ? Nó tin Thiên Chúa là thế. Thiên Chúa đối thoại với nó qua nhiều cách thế nơi cuộc sống, Ngài rất gần gũi với nó và hơn cả những gì nó tin vào Ngài.

“Chiều nay như thường lệ, vào đúng giờ đó, Ta chờ con, chờ con đến tâm sự với Ta. Nhưng sao ta không thấy? Trên Thánh giá chân tay Ta tê buốt; trên Thánh giá trái tim Ta đau nhói; trên Thánh giá, những giọt máu bởi mạo gai cắm sâu vào đầu chảy xuống làm cho hàng mi dính chặt cả vào khóe mắt, nhưng đôi mắt mòn mỏi, khắc khoải chờ đợi con vẫn cố gượng lên để mong nhìn thấy hình bóng con dù chỉ qua một kẽ hở nhỏ. Vẫn chỗ ngồi đó, vẫn cây dương cầm đó, sao con không đến? 1 giờ, 2 giờ… Thời gian trôi đi, Ta vẫn đợi, vẫn chờ”.

Cuối cùng nó cũng đến.

Nụ cười méo xệch, cố làm ra vẻ mạnh mẽ, nhưng Ngài thấu hiểu những gì đang diễn ra trong tâm hồn nó.

Nó nhìn Chúa, nước mắt trào…

“Ngài chơi đàn cho con nghe có được không?”

Chiều nay, nó chẳng chơi khúc nhạc nào, chỉ cúi gằm mặt xuống, hai con mắt ướt nhèm nhìn vào đôi bàn tay đặt vô hồn trên những phím trắng đen. Nó thầm xin Thiên Chúa hãy níu giữ đôi tay của nó, níu giữ cả trái tim của nó, vì nó biết nó yếu đuối, nó không đủ mạnh mẽ, đủ kiên trì, đủ tự tin trong ơn gọi nữa. Đôi tay bé bỏng từng nhẹ lướt trên phím dương cầm là niềm vui cho Chúa, giờ đây như muốn nắm lấy bàn tay hay thuộc về trái tim của ai đó mà nó nghĩ sẽ đủ mạnh mẽ, ấm áp hơn sự yêu thương che chở bấy lâu của Ngài.

*   *   *

Ngài ắm lấy nó vào trong lòng, cho nó nghe tiếng “dương cầm” từ trái tim bị đâm thâu, thanh thoát, trầm lắng giai điệu của tình yêu và lòng thương xót. Tiếng ấy vẫn vang vọng trong suốt đời sống của nó như sự đồng hành và sức mạnh động viên nó kiên trì, tin yêu với tiếng Ngài gọi, đặc biệt là thi hành sứ mệnh của một người “dùng nghệ thuật để tôn vinh chính Đấng đã làm nên nghệ thuật”   

Giọt lệ Chúa rơi...